Wanneer ontdekt overheid AI?
"Something Big Is Happening." Zo begon een recente post van de AI-ondernemer Matt Shumer op X. In een mum van tijd ging zijn bericht viraal. Wat hij te vertellen had? Hij vergelijkt de huidige cyclus van artificiële intelligentie (AI) met de eerste dagen van de covid-pandemie.
(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends op 18 februari 2026.)
Een kleine groep mensen was al snel verontrust door meldingen en beelden van een besmettelijk virus uit China en begon te hamsteren. Het overgrote deel van bevolking, bedrijven en politici deed voort alsof er niets aan de hand was. Tot ze een paar weken later plots in lockdown zaten, schijnbaar zonder dat ze iets hadden zien aankomen.
Volgens Shumer beleven we met AI hetzelfde. Voor een groot deel van burgers, bedrijven en overheden is het een leuke nieuwigheid. Cartoons maken van jezelf, foto’s animeren, teksten schrijven of een quiz in elkaar steken. Er wordt ook nog wat lacherig over gedaan: “AI is niet perfect”, “AI hallucineert” of “Hé kijk, die persoon heeft een hand met zes vingers.” Wat een geruststelling. Zie je wel, een leuke nieuwigheid maar niks om ons zorgen over te maken. De kleine groep van mensen die professioneel met AI werkt, ziet het helemaal anders. Zij zien een innovatie met een mogelijk grotere impact dan de stoommachine, elektriciteit of het internet.
Ik hoor vandaag al kennissen die de volledige bloedresultaten van hun bloedonderzoek in een AI-model stoppen. Ze komen de praktijk binnen met een analyse die vaak beter is dan wat een arts in zeven minuten kan diagnoseren. Er bestaan al reclamefilmpjes die beter en sneller gemaakt zijn door AI dan een mens het zou kunnen. Contracten voor financiële transacties die voor 95 procent opgesteld zijn door AI. Of helpdesks: geen ellenlange wachttijden meer aan de lijn bij een helpdesk met onvolmaakte operatoren; AI neemt onmiddellijk op, verliest nooit zijn geduld en kan al 90 procent van je vragen oplossen. AI is bovendien op het punt gekomen dat het zichzelf begint te verbeteren. Modellen schrijven hun eigen code en testen en verbeteren zichzelf sneller dan een mens dat kan.
Zowat elke politicus in dit land gebruikt vandaag het woord ‘AI’ in zijn of haar speeches. Maar vanuit de overheid is tot op vandaag nauwelijks actie merkbaar. Er is al helemaal geen actieplan wanneer het erop aankomt het land zo veel mogelijk de vruchten te laten plukken van de nieuwe technologie. Het lijkt een modewoord waarvan niemand de betekenis of de draagwijdte kent.
De Nederlandse overheid maakte wel al een strategisch actieplan en stapte in een AI-coalitie: een publiek-privaat samenwerkingsverband tussen de overheid, bedrijven en kennisinstellingen om AI zo ver en zo snel mogelijk uit te rollen. Op dat vlak gebied blijft het in België vandaag volkomen windstil. Dat is onbegrijpelijk. We zijn een kenniseconomie met stijgende pensioenlasten, een dalende productiviteitsgroei en een krimpende arbeidsbevolking. We hebben dan ook meer innovatie, meer efficiëntie, een hogere productiviteitsgroei en meer welvaartsgroei nodig. Exact wat AI kan bieden.
Dan is er nog het potentieel van AI voor een efficiëntere en zuiniger overheid. In de recentste Belgische begrotingsronde ging het vooral over het vinden van nieuwe inkomsten voor de overheid. Over het kleiner, efficiënter of goedkoper maken van de overheid ging het op geen enkele manier. Iedereen lijkt zich neergelegd te hebben bij stijgende overheidsuitgaven als een natuurwet. Toch kan AI ook daar helpen. Of het nu gaat over het beheer van data, het controleren van dossiers, het opsporen van fraude of het goedkoper maken van de gezondheidszorg, er vallen vele miljarden te besparen indien we AI volop inzetten. Miljarden die kunnen gebruikt worden om het overheidstekort af te bouwen of om terug te geven aan de burger.
Beste politici, het is hoog tijd om aan de slag te gaan met AI. Begin met het stuk van Matt Shumer te lezen.