Rusland is oorlog aan het verliezen
Volgende week is het vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel; een maand later volgt de twaalfde verjaardag van de annexatie van de Krim, en kort daarna die van de inval in de Donbas.
(Artikel door professor Marc De Vos, oprichter van het Itinera Institute en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2019 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends op 17 februari 2026.)
Langs de duizend kilometer lange frontlijn van wat intussen de eerste AI- en droneoorlog van een nieuw tijdperk is, blijft de situatie dodelijk en precair. Russische aanvallen op civiele infrastructuur en burgers gaan onverminderd door, midden in een strenge winter. Intussen hangen de grillen en de politieke agenda van de Amerikaanse president Donald Trump als een zwaard van Damocles boven Kiev. Maar ondanks alles moeten we stilaan durven stellen: Rusland is deze oorlog aan het verliezen.
De inzet van Oekraïne voor het Poetinregime is het terugdringen van de democratisering en de verwesterlijking van vroegere Sovjetgebieden en de russificatie van een nieuwe invloedssfeer gericht tegen Europa. Daar kunnen Vladimir Poetin en co. stilaan een kruis over maken. Behoudens een dramatische militaire en politieke implosie zal de toekomst van Oekraïne vrij, democratisch en Europees zijn. Het enorme lijden en de volgehouden strijd hebben de publieke opinie definitief voor Europa gewonnen, in Oekraïne en in de rest van Europa. Ondertussen ligt een plan klaar om Oekraïne versneld lid te maken van de Europese Unie. Dat lijkt een kwestie van tijd.
De tweede strategische doelstelling van Rusland was het terugdringen en ondermijnen van de NAVO. Ook dat is helemaal anders uitgedraaid. Ondanks de strapatsen van president Trump is de NAVO-alliantie nu veel sterker dan voor de oorlog. Precies door de Russische dreiging zijn Finland en Zweden na hun decennialange neutraliteit tot de NAVO toegetreden. Daarmee verwierf de NAVO meer dan 1.300 kilometer grenszone met Rusland en werd de Baltische Zee een NAVO-meer. Op de top van Den Haag in 2025 hebben de NAVO-landen zich daarenboven verbonden tot enorme extra investeringen in gemeenschappelijke defensie – een feitelijke garantie voor het voortbestaan en de versterking van de alliantie.
De derde Russische doelstelling was Europa historisch te verzwakken en te vernederen. Ook dat pakte anders uit. Zeker, Europa holt te vaak zijn eigen staart achterna en blijft miskend door de Verenigde Staten. Maar de essentie is wel dat Europa veel meer eensgezindheid en veel meer kracht heeft getoond dan Moskou vooraf voor mogelijk had gehouden. De Europese economie en bevolking hebben de bittere pil van de Russische energieafhankelijkheid doorgeslikt. Alle Europese landen samen hebben sinds de start van de invasie al zowat 200 miljard euro aan militaire, financiële en humanitaire steun gegeven aan Oekraïne. Sinds vorig jaar doen we dat zonder noemenswaardige Amerikaanse bijdrage. Daarenboven treedt de Europese Unie zelf in een fase van militarisering en strategische industrialisering, die Europa op termijn slagkrachtiger zal maken tegenover Rusland.
De vierde doelstelling was territorium veroveren. Dat is eveneens aan het mislukken. De afgelopen twee jaar veroverde Rusland minder dan 2 procent van het Oekraïense grondgebied, nu met zowat 30.000 doden en gewonde Russische soldaten per maand. In dat tempo vergt de verovering van Oekraïne een honderdjarige oorlog. Voor de invasie gold het Russische leger als een van de sterkste ter wereld. Die mythe is doorprikt. Rusland heeft zich vastgereden en verliest daarmee strategische invloed elders: in Syrië, Iran, Venezuela en Cuba. Oekraïne is existentieel voor de overleving van het Poetinregime, met een onhoudbare oorlogseconomie als bijkomende kostprijs. Een historische aderlating waarvan de rekening ooit vereffend wordt.
Niets van dit alles is definitief. Alles kan nog mislukken. Maar vier jaar strijd moeten ons vooral sterken om verder te strijden, samen.