De grenzen van diplomatie
Diplomatie geldt als het beheer van internationale betrekkingen door onderhandelingen. Onder president Donald Trump beoefenen Amerikaanse topdiplomaten vooral confrontatie.
(Artikel door professor Marc De Vos, oprichter van het Itinera Institute en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2019 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd in Trends op 24 februari 2026.)
De Amerikaanse ambassadeur in Frankrijk recupereert straatgeweld voor politieke polarisatie, zijn ambtsgenoot in België om politioneel onderzoek naar illegale joodse besnijdenissen als antisemitisch te veroordelen, die in Polen om politieke kritiek op Donald Trump als een staatszaak te escaleren, de genomineerde voor IJsland om territoriale aansluiting bij de Verenigde Staten te bepleiten. De nieuwe VS-ambassadeur bij de Europese Unie waarschuwt Europa zijn identiteit niet te verliezen, terwijl minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio in Hongarije campagne voert voor de herverkiezing van premier Viktor Orbán.
Topdiplomaten zijn minder carrièrediplomaten en meer persoonlijke getrouwen die dwepen met de president en zijn dogma’s. Ze zijn als het ware diplomatieke klonen die in inhoud en in stijl Donald Trump incarneren en imiteren op buitenlands grondgebied. Tot en met de kitscherige personencultus rond Trump als de grote en visionaire leider. Inclusief de ‘art of the deal’-zakenbril op diplomatie – de ambassadeur in België verkondigt openlijk dat hij als opdracht heeft voor 50 miljard dollar Belgische investeringen naar Amerika te halen.
Niet alleen de stijl en de teneur zijn radicaal on-diplomatisch, ook de grenzen van wat diplomatie kan en mag zijn, worden verlegd. Onder Donald Trump mengen Amerikaanse topdiplomaten zich ongegeneerd in interne aangelegenheden van de ontvangende staat. Niet alleen politieke zaken, maar zelfs politionele en justitiële onderzoeken zijn daarbij vogelvrij voor diplomatieke en mediasalvo’s, zoals in België. Alles wat rood vlees is voor de MAGA-doctrine wordt een legitiem doelwit. Dat dient de provocatie en de onruststokerij die president Trump zelf zo graag voert en die de achterban in de VS zo graag heeft. Maar het past vooral in het bredere plaatje om de Amerikaanse cultuuroorlog bewust te exporteren, naar Europa zoals naar Zuid-Amerika.
De nieuwste nationaleveiligheidsstrategie van de VS, die eind vorig jaar geofficialiseerd werd, wil in Europa de weerstand cultiveren tegen wat Amerika ziet als nefaste Europese evoluties op het vlak van beschaving, identiteit en immigratie. In die optiek zijn Amerikaanse topdiplomaten een grote brigade voor de internationalisering van de MAGA-revolutie, een feitelijke ‘vijfde colonne’ die als tegenstanders en ondermijners van een verondersteld dwalend Europa in ons midden verblijven en ageren. Dat brengt hen niet alleen tot inmenging, maar tot beïnvloeding en manipulatie van de publieke opinie, zelfs in een electorale context als de nakende lokale verkiezingen in Frankrijk of de nationale verkiezingen in Hongarije. In een land als Duitsland vinden het Rusland van Poetin en het Amerika van Trump elkaar in steun voor de radicale anti-EU-partij Alternative für Deutschland. Dat zegt alles.
Europa zal zich heus niet verlagen tot interferentie met de Amerikaanse politiek op Amerikaanse bodem. Maar we moeten wel de grenzen van oorbare diplomatie blijven afdwingen, in het belang van onze eigen rechtsstaat en democratie. Amerikaanse ambassadeurs die het boekje te buiten gaan, krijgen lik op stuk van bevoegde nationale ministers, en dat is goed. Maar er is meer nodig dan verbale reactie. Er is ook actie nodig. Ten aanzien van de eigen nationale publieke opinie, om beïnvloeding te vermijden en te counteren en om burgers te sensibiliseren, zeker in electorale tijden. En vooral in Washington zelf, met een verenigd Europees front, als onderdeel van een broodnodige reset in de trans-Atlantische relaties.