Minder diploma's, meer vaardigheden

Door de concurrentie van AI is "meer diploma's" geen garantie meer op een job.

(Artikel door Peter De Keyzer, oprichter van Growth Inc. en laureaat van de Prijs voor de Vrijheid 2014 van denktank Libera!, zoals oorspronkelijk gepubliceerd op LinkedIn op 2 februari 2026.)

De afgelopen weken gonsde het van de ontslaggolven. Van ABN AMRO en Société Générale tot Amazon en ASML. Niet omwille van crisis of conjunctuur. Wel omwille van AI. Terwijl de eerste industriële revolutie dier- en spierkracht verving door machines, vervangt AI nu ons denkwerk. Uitgerekend waar we als mens eeuwenlang het monopolie hadden. Dat heeft grote gevolgen voor hoe we jongeren opleiden.

Jarenlang leefden we in de veronderstelling dat we als samenleving vanzelf slimmer en welvarender zouden worden naarmate we meer diploma’s zouden afleveren. De realiteit? Vandaag hebben we meer hoger opgeleiden dan ooit maar tegelijk neemt de gemiddelde studieduur per diploma toe. Door de concurrentie van AI is "meer diploma's" geen garantie meer op een job.

In de economie spreken we over de Signaling Theory. Een potentiële werkgever heeft niet de tijd om alle vaardigheden van een kandidaat uitgebreid te beoordelen. Daarom kijkt hij vaak naar diploma’s als signaal voor doorzettingsvermogen en intelligentie. Naarmate steeds meer mensen over steeds meer diploma's beschikken, verdwijnt echter de kracht van dat signaal. Naarmate AI taken overneemt die vroeger alleen "hoogopgeleiden" konden doen, brokkelt bovendien ook de echte waarde van een diploma razendsnel af.

Hoe beschermen we de volgende generatie hiertegen? Het antwoord ligt niet in nóg meer abstracte kennis, maar in het herwaarderen van menselijke en fysieke vaardigheden. Er is namelijk één categorie jobs met een garantie op jobzekerheid: de jobs die je niet van thuis uit kan uitvoeren. Politieagent, dakdekker, elektricien, bakker, kok, mecanicien, werfleider of loodgieter. Beroepen die we maatschappelijk te lang met de nek hebben aangekeken. In het onderwijs spreken we zelfs over de "B-stroom". De 'B' leek wel synoniem te staan voor: "niet slim genoeg voor het echte werk".

Wat een vergissing. Een algoritme kan een perfecte planning maken voor een renovatie, maar het kan zelf de leidingen niet leggen. Uitgerekend de vaardigheden die AI niet zal overnemen, zijn de zaken die we momenteel verwaarlozen. Denk aan onderhandelingsvaardigheden en empathie. Leiderschap. Nieuwsgierigheid en aanpassingsvermogen. En last but not least: praktisch vakmanschap.

We moeten dan ook af van het idee dat een master in de communicatiewetenschappen automatisch "hoger" staat dan een diploma voor koeltechniek. Sterker nog, vanuit een puur economisch perspectief is een opleiding koeltechniek vandaag allicht de betere investering in de toekomst.

De volgende generatie jongeren helpen we niet door hen langer in de schoolbanken te houden voor talloze diploma’s. Het is tijd voor een herwaardering van het praktisch onderwijs. Laten we de 'B' van B-stroom herdefiniëren - de 'B' van Belangrijk. Onze economie heeft geen nood aan nog meer mensen die de wereld kunnen verklaren vanachter een scherm. Wel aan mensen die de wereld kunnen bouwen, ontwerpen, onderhouden, beschermen en herstellen.